แสงสว่างวันละ 42 นาที อาจช่วยลดเสี่ยงสมองเสื่อม! งานวิจัยติดตามคนเกือบ 9 หมื่นคน พบแสงทำนายความเสี่ยงได้ดีกว่าความอ้วน
นักวิจัยจีนวิเคราะห์ข้อมูลคนอังกฤษวัยกลางคนขึ้นไปที่ติดเซนเซอร์วัดแสงที่ข้อมือ 7 วัน แล้วติดตามต่ออีกราว 8 ปี คนที่ได้รับแสงจ้าตอนกลางวันมากกว่า เป็นสมองเสื่อมน้อยกว่า แต่ยังเป็นงานเชิงสังเกต พิสูจน์เหตุและผลไม่ได้
ออกไปรับแสงสว่างตอนกลางวันอาจดีต่อสมองกว่าที่คิด งานวิจัยใหม่ที่ติดตามคนเกือบ 9 หมื่นคนพบว่า คนที่ได้รับแสงจ้าตอนกลางวันมากกว่า มีโอกาสเป็นโรคสมองเสื่อมในอีกหลายปีต่อมาน้อยกว่า และการได้แสงจ้าน้อยกว่าวันละราว 42 นาที ทำนายความเสี่ยงได้ดีกว่าปัจจัยเสี่ยงที่รู้จักกันดีอย่างความอ้วนหรือการดื่มแอลกอฮอล์
ทีมนักวิจัยที่นำโดยมหาวิทยาลัยการแพทย์กว่างโจว ประเทศจีน ใช้ข้อมูลจากโครงการ UK Biobank ของอังกฤษ ผู้เข้าร่วม 87,577 คน อายุเฉลี่ยราว 62 ปี และยังไม่เป็นสมองเสื่อม ทุกคนสวมอุปกรณ์ที่ข้อมือซึ่งวัดทั้งการเคลื่อนไหวและความสว่างของแสงรอบตัวตลอด 7 วัน จากนั้นติดตามประวัติการรักษาต่อไปเฉลี่ย 8.1 ปี ระหว่างนั้นมีผู้ป่วยสมองเสื่อมรายใหม่ 741 คน
ผลคือคนที่ได้รับแสงตอนกลางวันเกิน 1,000 ลักซ์ มีความเสี่ยงสมองเสื่อมต่ำลงราว 16 เปอร์เซ็นต์ และคนที่อยู่ในแสงจ้าระดับ 5,000 ลักซ์ขึ้นไปอย่างน้อยวันละ 0.7 ชั่วโมง หรือราว 42 นาที เสี่ยงต่ำลงราว 17 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเทียบกับคนที่ได้แสงน้อยกว่า ส่วนแสงตอนกลางคืนไม่พบว่าเกี่ยวกับความเสี่ยงสมองเสื่อม
ความสัมพันธ์นี้ชัดขึ้นอีกในบางกลุ่ม ได้แก่ คนนอนดึกตื่นสาย คนที่เจอแสงตอนกลางคืนมาก และคนที่มียีน APOE ε4 ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรมของอัลไซเมอร์ โดยกลุ่มเหล่านี้ความเสี่ยงต่ำลงได้ถึง 41 เปอร์เซ็นต์ นักวิจัยยังพบว่าคนที่ได้แสงมากมีจังหวะการพักและตื่นตัวที่สม่ำเสมอกว่า และสมองส่วนที่เกี่ยวกับความจำมีขนาดใหญ่กว่า ซึ่งอธิบายความสัมพันธ์ได้ราวหนึ่งในสาม
เพื่อให้เห็นภาพ ไฟในบ้านหรือออฟฟิศทั่วไปสว่างราว 300 ถึง 500 ลักซ์เท่านั้น ผู้วิจัยชี้ว่าคนยุคนี้ใช้เวลาเกือบร้อยละ 90 ของวันอยู่ในอาคาร จึงอาจได้แสงไม่พอโดยไม่รู้ตัว ขณะที่แสงกลางแจ้งตอนกลางวันมักสว่างกว่าในอาคารหลายเท่า
ข้อจำกัดสำคัญคือนี่เป็นงานวิจัยเชิงสังเกต วัดแสงแค่ 7 วันแล้วใช้แทนพฤติกรรมหลายปี จึงบอกไม่ได้ว่าแสงเป็นตัวลดความเสี่ยงโดยตรง คนที่ออกไปข้างนอกบ่อยอาจแข็งแรงหรือขยับตัวมากกว่าอยู่แล้ว ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่เป็นคนอังกฤษวัยกลางคนขึ้นไป ผลจึงอาจต่างไปในประเทศที่แดดแรงอย่างไทย
ทีมวิจัยมองว่าการได้รับแสงตอนกลางวันเป็นตัวชี้วัดที่วัดง่ายและราคาถูก และควรศึกษาต่อว่าการเพิ่มแสงจะช่วยป้องกันสมองเสื่อมได้จริงหรือไม่ ระหว่างนี้การออกไปเดินรับแสงเช้าก็เป็นนิสัยที่ไม่ต้องลงทุนอะไร แต่ควรเลี่ยงแดดจัดช่วงเที่ยงและไม่ควรมองดวงอาทิตย์ตรง ๆ
