ระเบิดในจักรวาลที่ไม่ยอมดับ! นักดาราศาสตร์พบการระเบิดรังสีแกมมาที่ยังปะทุต่อเนื่องนานถึง 27 วัน

การระเบิดรังสีแกมมา (GRB) คือการระเบิดที่ทรงพลังที่สุดในจักรวาล ปกติเกิดและจบในเวลาแค่ไม่กี่วินาทีถึงไม่กี่นาที แต่นักดาราศาสตร์เพิ่งพบลูกหนึ่งที่ “เครื่องยนต์” ข้างในยังทำงานอยู่นานถึงราว 27 วัน

การระเบิดนี้ชื่อ GRB 220706A ตรวจพบเมื่อ 6 กรกฎาคม 2022 จุดเด่นคือหลังระเบิดแล้วยังมีการปะทุของรังสีเอกซ์ตามมาในวันที่ราว 27 นานกว่าสถิติเดิมที่ราว 6 วันถึงกว่า 20 วัน

“การปะทุของรังสีเอกซ์หลัง GRB เป็นเรื่องปกติ แต่ที่ผ่านมามักเกิดในไม่กี่วันแรก การเห็นมันในวันที่ 27 บอกว่ายังมีกระบวนการบางอย่างทำงานอยู่ ซึ่งไม่เคยพบมาก่อน” เบนจามิน กอมเพิร์ตซ์ จากมหาวิทยาลัยเบอร์มิงแฮม อังกฤษ หนึ่งในทีมวิจัยกล่าว

ทีมพบซูเปอร์โนวาที่สว่างผิดปกติคู่กับการระเบิดนี้ ซึ่งบอกว่ามีดาวฤกษ์ยุบตัว แต่ยังอธิบายการปะทุที่มาช้าขนาดนี้ไม่ได้ สมมติฐานหนึ่งคือดาวที่ยุบตัวกลายเป็น “แมกนีตาร์” ดาวนิวตรอนที่มีสนามแม่เหล็กแรงจัด อีกทางคือไอพ่นจากการระเบิดไปชนกับเปลือกแก๊สที่ดาวพ่นทิ้งไว้ก่อนตาย

ทีมคำนวณว่าถ้าจะให้พลังงานกับการระเบิดนี้ได้ ต้องเป็นดาวที่ใหญ่ราว 1,000 เท่าของรัศมีดวงอาทิตย์ ประเภทดาวยักษ์สีน้ำเงิน หรือไม่ก็เป็นเพราะซากที่เหลือหลังระเบิดต่างจากปกติ

การระเบิดที่ยาวขนาดนี้ตรวจจับยาก เพราะดาวเทียมส่วนใหญ่โคจรต่ำและถูกโลกบังเป้าหมายทุก 90 นาที นักวิจัยหวังว่ากล้องใหม่อย่าง Einstein Probe ที่ไวต่อรังสีเอกซ์จะช่วยหาเพิ่มได้ งานนี้ยังอยู่ในรูปฉบับก่อนตรวจสอบบน arXiv