ไม่มีสนามแม่เหล็กโลกแล้วเครียด! หนูตุ่นที่ใช้สนามแม่เหล็กนำทางใต้ดิน สมองส่วนความกลัวทำงานหนักทันที
การทดลองในเยอรมนีพบว่าหนูตุ่นแอนเซลล์หลบเลี่ยงพื้นที่ที่แทบไม่มีสนามแม่เหล็ก เป็นครั้งแรกที่เห็นพฤติกรรมนี้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (งานยังไม่ผ่านการตรวจสอบ)
หนูตุ่นแอนเซลล์ (Fukomys anselli) จากแอฟริกา เป็นสัตว์หน้าตากลม ๆ ที่ตาแทบมองไม่เห็น แต่ขุดอุโมงค์ใต้ดินยาวหลายกิโลเมตรได้ ยาวที่สุดในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมรองจากมนุษย์ ความลับคือมัน “รับรู้” สนามแม่เหล็กโลกเพื่อใช้นำทางได้
ล่าสุดทีมนักประสาทวิทยาจากสถาบันมักซ์พลังค์ในเยอรมนีพบว่า หนูตุ่นพวกนี้ไวต่อสนามแม่เหล็กถึงขั้นแสดงอาการเครียด เมื่อสนามแม่เหล็กรอบตัวแทบหายไป
ทีมพัฒนาวิธีทำให้สมองหนูตุ่นใสด้วยสารเคมี เพื่อสร้างแผนที่สมอง 3 มิติ แล้วทดลองให้หนูตุ่นอยู่ในสนามแม่เหล็กที่เปลี่ยนทิศและความแรงทุก 30 วินาที เทียบกับสนามที่อ่อนเกือบเป็นศูนย์ คือเหลือแค่ราว 2% ของสนามแม่เหล็กโลกในเยอรมนี
ที่คาดไม่ถึงคือ สมองตอบสนองแรงและกว้างที่สุดตอน “ไม่มี” สนามแม่เหล็ก โดยเฉพาะบริเวณที่เกี่ยวกับความเครียด ความกังวล และความกลัว เช่น อะมิกดะลา จากที่นักวิจัยคิดว่าจะเป็นสภาวะเฉย ๆ กลับคล้ายอาการเครียด
การทดลองที่สองยืนยันผล เมื่อปล่อยหนูตุ่นในทางเดินยาวที่บางช่วงแทบไม่มีสนามแม่เหล็ก หนูตุ่นใช้เวลาใกล้วัตถุในโซนนั้นน้อยลงอย่างชัดเจน ขณะที่การเพิ่มความแรงสนามเป็นสองเท่าไม่มีผล ทีมวิจัยบอกว่านี่น่าจะเป็นครั้งแรกที่เห็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลบเลี่ยงการไม่มีสนามแม่เหล็กอย่างจงใจ
ข้อควรรู้คืองานนี้ยังเป็น preprint ที่ยังไม่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และยังไม่รู้ว่าหนูตุ่นรับรู้สนามแม่เหล็กด้วยอวัยวะส่วนไหนกันแน่ แต่ผลนี้ก็เตือนนักวิจัยว่าการใช้ “สนามแม่เหล็กเป็นศูนย์” เป็นกลุ่มควบคุมในการทดลองอาจทำให้สัตว์เครียดได้
