รังผึ้งมีระบบภูมิคุ้มกันของตัวเอง! นักวิจัยพบแนวป้องกันเชื้อโรคหลายชั้นตั้งแต่ปากรังถึงในท้องผึ้ง

ผึ้งอยู่กันแน่นเป็นหมื่นตัวในรังเดียว ซึ่งเป็นสภาพที่เชื้อโรคชอบมาก แต่ทำไมรังผึ้งที่แข็งแรงถึงไม่ระบาดง่าย ๆ งานวิจัยใหม่จากออสเตรเลียพบว่ารังผึ้งทั้งรังทำหน้าที่เหมือน “ระบบภูมิคุ้มกัน” ที่มีแนวป้องกันซ้อนกันหลายชั้น

เราเคยรู้มานานว่าน้ำผึ้ง ไขผึ้ง และพรอพอลิส (ยางไม้ที่ผึ้งเก็บมาทำเป็นกาว) ต้านเชื้อได้ แต่ยังไม่เคยรู้ว่าการวางตำแหน่งของพวกมันภายในรังช่วยกันป้องกันอย่างไร ทีมของเคนยา เฟอร์นันเดส จากมหาวิทยาลัยซิดนีย์ จึงเก็บตัวอย่างจากรังผึ้งพันธุ์ยุโรป 24 รังใน 5 ฟาร์มในรัฐนิวเซาท์เวลส์

ทีมตรวจทั้งน้ำผึ้ง พรอพอลิส ไขผึ้ง เกสร จุลินทรีย์ที่ปากรัง ในรวงตัวอ่อน และในลำไส้ของผึ้งงาน พบว่าการป้องกันไล่ระดับอย่างเป็นระบบ ชั้นนอกอย่างพรอพอลิสต้านเชื้อแบบกว้าง ๆ ส่วนยิ่งเข้าใกล้ใจกลางรัง เช่น รวงไข เกสรที่เก็บไว้ และตัวผึ้งเอง การต้านเชื้อยิ่งเจาะจง กรองเชื้อร้ายออกและเก็บเชื้อดีไว้

แนวป้องกันแข็งแรงที่สุดต่อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคเน่าในตัวอ่อนผึ้ง ซึ่งทำลายรังได้ทั้งรัง ส่วนการป้องกันเชื้อราอ่อนกว่า อาจเพราะเชื้อราส่วนใหญ่ไม่ได้อันตรายถึงตายต่อผึ้ง

นักวิจัยยังพบว่ารังที่เครียด เช่น มีด้วงรังผึ้งรบกวน มีระบบที่ยุ่งเหยิงกว่า และชนิดดอกไม้รอบ ๆ มีผลต่อสารเคมีที่ผึ้งใช้ป้องกันตัว

“รังผึ้งที่แข็งแรงต้องพึ่งระบบนิเวศที่แข็งแรง การถางป่าและเกษตรแบบเข้มข้นอาจกำลังกัดกร่อนแนวป้องกันตามธรรมชาติของผึ้งอย่างเงียบ ๆ” ผู้เชี่ยวชาญด้านผึ้งของกรมอุตสาหกรรมขั้นต้นรัฐนิวเซาท์เวลส์กล่าว